Köy Seyahatında Sağlık ve Acil Durmlar

Köy yolculuklarında en çok işime yarayan şeyin fotoğraf makinem değil, çantamın yan bölmesindeki küçük bez torba olduğunu Kaçkar'daki bir yaz sonunda anladım. Yayla evinde kaldığım gece ayak bileğimi burktum; en yakın eczane iki saatlik yoldaydı ve o torbadaki elastik bandaj ile ağrı kesici olmasa sabahı zor ederdim. O günden sonra her plana köy seyahati sağlık acil başlığını ayrı bir madde olarak eklemeye başladım. Rota, konaklama, bütçe ne kadar önemliyse; "bir şey olursa ne yaparım?" sorusunun cevabı da o kadar önemli. Aşağıda yıllar içinde denediğim, yanıldığım ve düzelttiğim pratikleri anlatıyorum.

Çantada Gerçekten Taşıdığım Tıbbi Malzemeler

İlk yıllarda hazır satılan ilk yardım çantalarını alıyordum; içindeki makasın körlüğünü fark ettikten sonra kendi setimi kurdum. Köyde eczane olmadığında en çok ihtiyaç duyulan şeyler pahalı değil, sadece unutuluyor:

Kişisel ilaçlarınız: Tansiyon, diyabet, astım, alerji ilaçlarınızı planladığınız günden en az 3 gün fazlasıyla götürün. Yol kapanır, dönüş bir gün kayar.
Ağrı kesici ve ateş düşürücü, mide koruyucu, ishal kesici, oral rehidratasyon tozu (su değişimi en sık yaşadığım sorun).
Antiseptik solüsyon, steril gazlı bez, yara bandı, elastik bandaj, makas ve cımbız (kene çıkarmak için ince uçlu).
Antihistaminik tablet ve varsa doktorunuzun yazdığı acil alerji kalemi; arı sokması dağ köylerinde sandığınızdan sık.
Güneş kremi, dudak koruyucu, böcek kovucu, elektrolit içeren tuz tabletleri.
Termometre, ıslak mendil, el dezenfektanı ve küçük bir el feneri.

İlaçları orijinal kutularında ve prospektüsleriyle taşımak alışkanlığım oldu; hem doz karıştırmıyorum hem bir sağlık görevlisine göstermem gerekirse iş kolaylaşıyor. Reçeteli ilaç kullanıyorsanız reçetenin fotoğrafını telefonunuza çekin.

Eczane ve Sağlık Ocağı Meselesi: Beklentiyi Doğru Ayarlamak

Köylerin çoğunda eczane yok. Eczane genelde ilçe merkezinde ve akşam kapanıyor; nöbetçi eczane ise sadece ilçe merkezinde bulunur. Buna karşılık pek çok köyde ya da komşu köyde aile sağlığı merkezi bulunuyor. Bunlar tam donanımlı hastane değil ama pansuman, tansiyon ölçümü, enjeksiyon, ilk değerlendirme için can kurtarır. Bazı küçük köylerde hekim haftanın belirli günleri gelir; bunu muhtardan ya da konakladığınız pansiyondan öğrenmek en hızlı yol.

Benim uyguladığım sıralama şu:

Yola çıkmadan, gideceğim köyün bağlı olduğu ilçeyi not ederim.
O ilçedeki devlet hastanesi ya da ilçe entegre hastanesinin adını ve köyden mesafesini yazarım.
Ciddi bir durumda gidilecek il merkezindeki büyük hastaneyi de ikinci sıraya eklerim.
Bu üç bilgiyi telefonun notlarına ve bir kağıda yazarım; şarj biterse kağıt çalışıyor.

Mesafe konusunda dürüst olmak gerek: Kapadokya ya da Ege'nin bazı köylerinde ilçe merkezi 15-20 dakika, Doğu Karadeniz'in yayla köylerinde ise iki saati aşabilir. Ege köylerine gitmeden bilinmesi gerekenleri anlattığım bölümde de yazdığım gibi, yol süresini kendi aracınızın hızıyla değil, virajlı ve stabilize yolun gerçek hızıyla hesaplayın.

Acil Durumda İlk 10 Dakika

Acil numaramız 112. Köyde çekim sorunu varsa şu iki şeyi denemek işe yarıyor: telefonu yüksek bir noktaya taşımak ve şebeke olmasa bile acil arama seçeneğini kullanmak. Ama benim asıl kurtarıcım her zaman insanlar oldu. Adres tarif etmek köyde çok zordur; "Yukarı mahalle, camiden sonra üçüncü ev" gibi tarifleri ambulans ekibi bilmez. Bu yüzden:

Vardığınız gün konumunuzu haritadan koordinat olarak alıp not edin. Telefonunuzdan koordinat paylaşmak, tarif etmekten hızlıdır.
Muhtarın veya kaldığınız evin sahibinin numarasını kaydedin; ambulansı köy girişinde karşılamak dakikalar kazandırır.
Kene tuttuysa ezmeden, cımbızla cilde yakın tutup düz çekerek çıkarın ve mutlaka sağlık kuruluşuna gidin. Ateş, halsizlik gibi belirtiler günler sonra çıkabilir.
Yılan veya akrep sokmasında bölgeyi hareketsiz ve kalp seviyesinin altında tutup vakit kaybetmeden hastaneye gidin; kesip emme gibi yöntemler zarar veriyor.
Köpek ısırması durumunda yarayı bol suyla yıkayın ve kuduz açısından değerlendirilmek üzere hastaneye başvurun.

Sigorta: Hangisi Gerçekten Gerekli?

Türkiye içinde SGK kapsamındaysanız acil müdahalede sorun yaşamıyorsunuz. Yine de iki durumda ek sigorta almaya değer buldum. Birincisi, trekking ve dağ köyü rotaları: sıradan poliçeler dağ sporlarını kapsam dışında bırakabiliyor, arama-kurtarma ve tahliye masrafı ciddi tutar. İkincisi, Kuzey Kıbrıs gibi yurt dışı sayılan destinasyonlar: oradaki sakin köylerde dolaşmayı planlıyorsanız seyahat